UIT: DIE HUISGENOOT, 21 SEPTEMBER 1934 (No.4)

4 : MOENIE AAN ONS AFRIKANERS RAAK NIE!

Kom ons beweeg eers bietjie weg van die advertensies af.

Hierdie uitgawe van die Huisgenoot, onder redaksie van J. M. H. Viljoen het verskyn ʼn jaar nadat die eerste vertaling van die Bybel in Afrikaans verskyn het. Die redaksie was hewig ontsteld oor ʼn brief wat ʼn Hollandse Afrikaner oor Afrikaners aan ʼn Nederlandse blad, De Standaard, geskryf het en wou die saak eers daar laat. Maar is “daartoe verplig” om die saak verder te voer toe daar al hoe meer klagtes van ontevrede lesers begin instroom het.

Die verontwaardiging is aangevuur deurdat “De Standaard die orgaan van die Geref. Kerke in Nederland is – dus van ʼn groep van wie ʼn mens eerder simpatieke houding teenoor die Afrikaner sou verwag as die teendeel”.

Nou wat skryf hierdie Hollandse Afrikaner toe wat die volk so omkrap? Kom ons kyk.

“Die beskuldigings teen die Afrikaners kan as volg saamgevat word: Hulle hou nie veel van die Hollanders nie en sal hulle by die eerste die beste geleentheid uitsmyt. Die geestelike lewe van die Afrikaner is oppervlakkig; almal speel kaart, dans, drink, en Sondag is ʼn uitgangsdag. Die sedelike lewe staan op ʼn laer pyl as in Nederland. ʼn Verlowing vind net voor die huwelik plaas, maar voor die tyd kan enige jong man by ʼn meisie kom kuier ‘en bij een kaars tot ‘s nachts drie uur opzitten… De gevolgen blijven niet uit…’ Hieroor wei die Hollander breed uit, terwyl hy ook melding maak van ʼn “naaktkamp” wat naby Johannesburg opgerig is.”

De Standaard haal ook blykbaar koerantuitknipsels, wat die Hollander aan sy brief geheg het, aan en maak ondermeer melding van “mense wat beswaar maak teen die vertaling van die Bybel in Afrikaans”.

My maskas!

Die Huisgenoot voel toe dat die saak nie daar gelaat kan word nie en kap ter verdediging van die Afrikaners terug.

Hulle erken tog:  “Dat daar by ʼn paar van die ouer mense beswaar was teen die oorsetting van die Bybel in Afrikaans , spreek vanself. Maar wat nie genoem word nie, is dat daar gedurende die afgelope twaalf maande sowat 250 000 Afrikaanse Bybels deur die drukkers afgelewer is, en byna almal verkoop is.”

Verder erken hulle ook dat “…die Hollander haat, waarvan die korrespondent melding maak, het op een tydstip wel in Transvaal bestaan. Dit was te wyte aan die feit dat dat die Hollanders uit hoofde van hul beter geleerdheid, feitlik ʼn monopolie van al die vernaamste betrekkings in die staatsdiens gehad het. Baie van hulle wou van die Suid-Afrikaanse Republiek “ (nogal!) “…’n klein Holland maak en het neergesien op die ou baanbrekers. Dit spreek vanself dat daar in sulke omstandighede wrywing moes ontstaan.

En wat van die ander beskuldigings? Die Huisgenoot verdedig (ook maar nie baie oortuigend nie!) hulle lesers:

“ Daar bestaan byvoorbeeld ʼn vereniging” (klink darem beter as ‘n naaktkamp”) “… in Johannesburg wat die s.g. naakt-kultuur” (weer eens beter) “… beoefen, maar ons betwyfel dit sterk of ʼn enkele Afrikaner lid daarvan is.” (NOOOOIT!!) “Hier word wel gedrink, kaart gespeel en gedans, maar onder die Afrikaners seker minder as onder enige ander rassegroep in die land” (Maar natuurlik! Wonder nou net hoe weet hulle dat daar wel gedrink en ander sondes gepleeg word?).

Verder: “ ’n Neiging tot oppervlakkigheid is daar seker, maar waar word dit nie vandag in hierdie dae van na-oorlogse verwildering en vervlakking van die geestelike lewe aangetref nie? Dat ʼn aantal Suid-Afrikaanse geleerdes egter tydens die onlangse wêreldkonferensie van onderwysdeskundiges in Suid-Afrika op gelyke voet kon optree met die afgevaardigdes van oorsee, skyn te bewys dat ons, ondanks ons oordrewe sportliefde en ʼn klimaat wat nie juis bevorderlik is vir ernstige studie nie, nie so oppervlakkig is as wat sommige mense meen nie”.

Ai man, wens ek het hierdie artikel destyds gehad sodat ek vir my ma kon wys dat ons klimaat nie juis bevorderlik vir ernstige studie is nie. My pleidooie het op dowe oor geval toe ek haar bly vertel het, daardie somer van my matriekeindeksamen, dat dit hopeloos te warm is om agter die boeke te sit.

Advertisements

UIT: DIE HUISGENOOT, 21 SEPTEMBER 1934 (N0.2)

2 : LYDENDE VROUENS EN NAARHEID IN DIE KOP

‘n Advertensie wat mens laat wonder wat die sonde was vir hierdie “natuurlike straf” (en wie die vertaalwerk gedoen het).

Bring u u beste jare in ellendige siekte deur terwyl u al die tyd deur middel van ʼn kort gespesialiseerde behandeling met SEKERHEID herstel kan word?

 Tientalle vroue getroos hulself gewis so ʼn onnodige opoffering. Waarom? Niemand weet beslis nie. In die ou tye het vrouens geglo dat liggaamlike lyding die natuurlike straf vir die vroulikegeslag was. Maar daardie dae was dae toe die geneeskundige wetenskap nog ondoeltreffend was en daardie geloof was soos ʼn berg voor vrouens.

 Het u rede om te vermoed dat die funksionele gestel nie heeltemal gesond is en gereeld werk nie?

 Ons beveel FELUNA sonder aarseling aan. Eenvoudig omdat FELUNA ‘n skitterende suksesvolle geskiedenis het en ons, om die beurt, het vertroue wat tereg op sy oorsprong uit daardie geskiedenis het

Huh?

Geen wonder Johnson’s Powder het op dieselfde bladsy ʼn advertensiewedstryd van stapel gestuur nie (was daar dan nog nie reklameagentskappe nie?).

£105 AAN PRYSE!

En nou wil ons ʼn goeie idee van ʼn advertensie hê. Sommige mense besit die gawe om advertensies uit te skryf en te ontwerp – of om goeie advertensie-idees uit te dink. Miskien is u een van hulle!

Aspro het ʼn byna volbladadvertensie en gebruik getuigskrifte van gebruikers om die lof van hierdie wondertabletjies te adverteer. So skryf Mej. S D van Staden van Hoogestraat, Dewetsdorp, O.V.S. :

Waarde Here, – Baie hartlik dank vir die ontvangs van die waardevolle tablette. Ek het nog nie iets beter vir hoofpyn gebruik nie. Daar ek erg lydende was aan ʼn vreeslike naarheid in my kop en gevoel het of ek wou mal word, voel ek nou sommer weer ʼn mens.

 Phil Medley & Kie. gebruik ʼn skitterende woord wat ek nog nooit voorheen gehoor het nie.

 

 Wie ken die woord suigbesem vir ʼn stofsuier? Ek sien dit kom wel in woordeboeke voor.