In 1972, as a young boy, I went on a school trip to Lourenço Marques (LM – these days called Maputo) in Mozambique. Now, that was a big occasion – in my family, anyhow – because, except for my grandfather who fought in North Africa during the Second World War, I was probably the first member of my family, even extended, to travel beyond the borders of our country, South Africa. My dad even bought me a brand-new camera – an Olympus Trip 35. With a flash!


One of the very first pictures that was taken with my new prized possession, was the one below, of me with a group of friends (me on the left, wearing very colourful swimming trunks and a souvenir around my neck) near the beach in LM.


Since then, it is impossible to count the number of photo’s and colour slides that Old Faithful had given me as wonderful mementos of my life. Rugby tours, holidays, my military training and fighting during the Bush War in Namibia and Angola, our honeymoon, my children, first visits to Europe, etc. With modern technology, Old Faithful became obsolete and films (and development studios) harder to find.

The other day, while I was busy unpacking boxes in our new home, guess who popped up? Yes, Old Faithful – my Olympus Trip 35! I remembered seeing a shop where films were sold and I rushed there to buy one. Unfortunately they only had 200 ISO in stock and I still had to unpack my tripod. Like in the old days, I could barely wait to see the results of what I’ve captured on film. And then the big day …

To be honest, I was a bit disappointed, but hey, give Old Faithful a break – after almost 50 years! Have a look for yourself.








Have you ever stood on a platform at the station while a diesel locomotive effortlessly glides past you? The smooth reassuring rumbling of that immensely powerful machine demands admiration while the trembles of the platform find their way up your legs. You just know that a mighty powerful force is at work here.

I’ve often linked the well-known saying: “When the going gets tough, the tough get going” with this diesel-power and found some inspiration in it. I made myself believe that humanity consists of two main groups: Ordinary Elves (OE’s) and the Tough Diesel Engines (TDE’s). The Ordinary Elves represent the majority of people who are responsible for the normal day to day running of life as we know it. They get ready for work, go to work, do their work, go home, watch TV and go to bed. They are very important because they do just about everything from cleaning our streets, working in the offices, building our cars and houses, to making our clothes, nursing us, teaching us, defending and protecting us. Everything… up to a certain point. The OE’s only work until things start to heat up, when the challenges get more demanding and stress levels start rising.elves

That’s the signal for The Tough Diesel Engines to start up. When the OE’s can’t go any further, the TDE’s take over. You hear that mighty rumble and stand in awe. The TDE’s work, even when others sleep; they seem to get a sadistic pleasure out of problem-crunching. They never ask for pity but, hey, neither will they give a problem any. They don’t know the meaning of surrender; they persevere in the midst of adversities, battle their way onwards, forwards, always forwards.diesel

Are you a TDE or an OE?

One of the South African Defence Force’s elite units has a back-breakingly harsh selection and training program. Many try, but only a few make it to the end. The last phase of the program demands a survival route where the soldiers have to find their way in the most inhospitable environment and under the most unforgiving conditions imaginable. As the days drag by, the group of hopefuls dwindles because at the temporally bases transport is ready for those who wish. It’s your choice: allow the whole exercise to get the better of you and make use of the transport (and get disqualified in the process) or force yourself onward vigorously with the utmost exertion. special-forces-training

One pitch dark night an unfortunate soldier walked straight into a dry twig from a low-hanging tree branch. The twig impaled him in the eye, just missing his eyeball and blood was pouring from his wound. That same night another guy broke his ankle. These two decided not to go for treatment that would have put them at risk of disqualification and, after applying a bit of very basic medical treatment themselves, they pushed on.

As the days progress, you start to lose all sense of time and the only drive, ultimately, is to reach the prearranged rendezvous in time.

Unbeknown to the soldiers, the end of the course was in sight and, after a day with barely enough water supplies, the men reached the rendezvous, semi-conscious, anguished, hungry and dehydrated. The commander came up to them where they were huddled in a cloud of dust, flies and the sweaty smell of protracted scorching days in the bush on them. He addressed them – gesturing while clutching an icy cold beer. Pausing for a moment, he took a long sip, looked at the bottle and then emptied the content onto the absorbing sand, within sniffing distance of the shattered men. The beer was not cold enough.

“Guys,” he said, “I’m going to enjoy a colder one in the base after taking a long hot shower. Anyone care to join me? Transport is ready – anyone?”

Two men cracked then and there and stumbled to the waiting Land Rover. While two others tried to suck the wasted beer from the sand, the commander informed the remaining men that the next day would be the final day of this grueling encounter and that they could expect a barbeque and cold beer at the rendezvous.

With renewed effort and all the strength they could muster, they tackled the final stage.

The next evening, on approaching the rendezvous, the depleted group of men, drained to the bone, noticed a solitary Land Rover, nothing else. The closer they got, the clearer it became: no barbeque-fire, no beer, nothing to eat. Some of them flopped down onto their knees in a cloud of dust and started weeping. During the day they had consumed all their water and rations – no need to save it because, so they had been told the previous night, tonight the end of this phase would be celebrated with plenty to eat and drink. Of the initial squad, only nine had survived. The commander then stepped out of the Land Rover and walked towards the wretched group of men.

“Listen guys, there’s been a misunderstanding and I admit that I’m the one to blame. I got the dates mixed up, and I’m truly, truly sorry. Tomorrow, not today, will be the end of this phase. As a token of my remorse, I’ve brought you a little something to eat. It’s on the Land Rover. I will completely understand if some of you want to go back with me, there’s plenty of space on the Land Rover. The rest of you, get your instructions for tomorrow and something to eat.”

Two men summarily got onto the Land Rover, Their grazed, grey faces, empty eyes sunken into the sockets, told the whole story of disappointment and disillusionment. The remaining seven opened the stainless steel food container – raw cabbage drenched in diesel. No water either, only their instructions. Was it a sadistic smile on the commander’s face as he started the engine? Another guy got onto the vehicle. The remaining six contemplated the long, dry stretch ahead of them, and then started walking.

About two kilometers further, as they came round a hill, they could at first smell it and then they saw it: a campsite with flames from barbeque-fires and cold beers to welcome them. The end of their ordeal!braai

What went through the minds of those guys on the Land Rover? If only they’d held on for two more kilometres – two kilometres stood between them and a victory!tired-soldier

All so often we throw in the towel without really knowing how close we are to success. Isn’t it worthwhile, after all the pain and suffering, to give it one more push? Are we not just two kilometres away from victory?

My mother engraved a saying in my memory and even when the diesel engine wearies, her catchphrase echoes:



May you experience God’s loving care in the same abundance I have.

God bless.


  1. Unemployment, you and …

2. Unemployment, You and…

3. Unemployment…


Book Cover2



Miskien was hulle te moeg, daardie eerste nag in die huis. Te moeg om enige iets op te let. Abrie het ook nie regtig geweet dat daar iets is om op te let nie. Die ou Victoriaanse huis in Lime Avenue was hulle eerste tuiste in die nuwe land – vir hom en Stiena. Sodra die skole en vervoer en wat nog alles uitgesorteer is, sal die kinders ook kom.

Die nuwe bure is so Engels as kan kom, stoere Pommies, Allan en Mary Gifford. Nuuskierig oor die buitelandse bure, vra hulle uit:

“Nou wat bring julle uit sonnige Suid-Afrika na ‘n nat land soos Engeland?” Praat Engels, natuurlik.

“Aag, ons het net bietjie kom verken, ʼn gesinsavontuur,” antwoord Abrie – ook natuurlik in (Vrystaatse) Engels, met die ratte van Haar Majesteit se taal wat maar sleg gekrap word. Gooi die rooitaal sommer so sonder clutch.

Enkele weke later…

Stiena is besig om te pak vir ʼn vinnige besoek aan Suid-Afrika. Oudste word dertien daar in die vaderland en heelwat moet nog gereël word vir die kinders se koms na Engeland. Abrie sou graag wou saamgaan, maar hierdie kant is daar ook nog een en ander te doen vóór die gesin voltallig is. Reënwolke pak saam en hy jaag teen tyd met die grassnyer in die agtertuin voordat hy vir Stiena lughawe toe moet neem. Hy wonder wat die groot, dooie kol op die grasperk veroorsaak het. Dit lyk amper asof iets hier gebrand het. In een van die beddings het hy anderdag ‘n half-uitgebrande polisiekenteken opgetel.

Op die boonste verdieping swaai die kamervenster oop: “Was jy nou hier in die huis?” Stiena moet hard skreeu om sy aandag te kry.

“Nee, hoekom?”

Sy trek haar kop weer by die venster in. “Aag, sommer niks. Gedog ek hoor iemand hier.”

‘n Onrustigheid knaag al ‘n paar dae lank aan hom. Hy kan nie sy vinger daarop plaas nie en het dit nog met niemand bespreek nie, maar daar is iets aan die huis. Iets… onsigbaars.

Laataand, alleen terug ná die afskeid op die lughawe, kry ʼn grillerige gevoelte vir Abrie die eerste keer ernstig beet. ‘n Vreemde reuk hang al heelaand in die lug, amper soos Vicks of iets. Uitgestrek op die bank, met die koerant op sy bors, skud hy die gevoel af en skryf dit toe aan die alleenheid in die leë huis en die verlange na Suid-Afrika. Die vyf jaar oue bottel KWV wat hy saamgebring en vanaand oopgemaak het, het ook bygedra om sy gemoed broos te maak.

Dis kort voor middernag toe hy met sy KWV-verlanglyf teen die trappe op slaapkamer se kant toe staan. Hier so op die vierde, vyfde trap rond kruip daar ʼn ongemaklikheid in sy gebeente in – daardie kriewelrige gevoel wanneer jy oortuig is dat iemand vir jou kyk, maar daar’s niemand nie. Hy draai om. Niks, niemand nie. Die wind is onrustig en waai jong akkertjies van die groot ou boom af op die sinkdak. Onwillekeurig trek hy sy skouers op as ʼn tinteling agter sy nek afrol en sy arms hoendervleis uitslaan. Hy is bly die kinders is nie hier om hulle sterk, dapper pa se onrustige koueknoppies te sien nie.

Diep die nag in skrik hy wakker. Iemand huil. Dit kón ‘n droom gewees het. Verbeel hy hom of ruik hy rook?

Die huis brand dalk!

Die ou verskoninkie vir ‘n flits wat hy by Poundsavers gekoop het se straal sukkel om deur die donker te sny. Abrie beweeg behoedsaam van vertrek tot vertrek. Alles lyk egter normaal, rustig. Daar is niks, die rookreuk is ook weg. Dis net die verdomde trap… die trap wat bly kraak lank nadat hy van die laaste trappie af is.

Die res van die nag rol hy onrustig in die bed rond. Die trap bly kraak asof iemand daar op en af beweeg.

Teen dagbreek staan hy soos ‘n ou koei uit bed uit op, gatkant eerste. Suf en moerig gaan sit hy met ‘n beker koffie op die stoep, oë op skrefies teen die skerp oggendlig. Later die oggend in die tuin, met ‘n snoeiskêr in die hand en die helder son op sy skouers, skuif hy die slegte nagrus op die agtergrond. Allan wink hom heining toe en nooi hom vir tee.

Mary se skons met aarbeikonfyt en dik room dryf die laaste tamheid uit sy lyf  en hy huiwer nie toe sy die bord vir ‘n tweede keer voor hom hou nie.

“Dit moet ook maar sleg wees om so alleen in die huis te wees. Jy mis seker vir Stiena en die kinders,” pols sy.

“Ja, ek mis hulle baie, maar ek is nie so seker dat ek alleen in die huis is nie,” grap Abrie. Sy grappie gaan sit egter vinnig op ‘n stokkie toe hy sien hoe Allan en Mary vir mekaar kyk. Heel betekenisvol.

“Wat?” vra hy.

“Neeee… nee-nee daar’s niks,” gooi Allan wal.

Hy oortuig Abrie nie.

“Allaaan, dit was ‘n kyk met betekenis wat jy en Mary vir mekaar gegee het. Vertel.”

Hulle kyk weer na mekaar, so met sulke sal-ons-of-sal-ons-nie-gesigte.

“Toe…” por Abrie. “Ek kom van Suid-Afrika af, ons kan enige iets vat.” Hy vat ‘n groot hap van die skon en lek die room van sy lippe af.

Allan sug, pers sy lippe en kyk eers ‘n lang ruk deur die venster na die huis langsaan. Sy woorde skok Abrie in ‘n koustilstand in. “Die mense wat voor julle in die huis gebly het, het… het selfmoord gepleeg.”

Abrie sit bewegingloos met ‘n mondvol skon, loer dan vinnig na hulle huis anderkant die heining en vra: “Binne-in die huis?” Skielik is hy nie meer so seker of “ons Suid-Afrikaners álles kan vat nie”.

“Ja, sy was ‘n pragtige mens – Emily, ‘n verpleegster. George was ‘n polisieman. Sy’t hom altyd Georgie genoem enne… toe vind sy uit dat hy haar verneuk. Saans kon ons hoor hoe hulle baklei. George het baie aande laat gewerk. Een middag het sy al sy goed in die agtertuin uitgedra en dit daar op die grasperk aan die brand gesteek. Dieselfde aand het sy ‘n oordosis pille geneem.”

Mary neem oor. “Ons dink sy het herbesin, want dit wil voorkom asof sy, bo uit die slaapkamer, trappe toe geloop en in ‘n bedwelmde toestand daar afgeval het. George moes laataand by die huis gekom het en… ja, hulle het hom in die bad gekry, met gesnyde polse.

Abrie het intussen weer begin kou en die skon, wat nou bietjie droog vir sy keel geword het, met tee afgesluk. Hy besef sy mond hang oop. “En Emily?” vra hy.

“Emily is dood by die onderpunt van die trap aangetref”.

Ná tee stap Allan saam met Abrie tot by die huis. “Jy moet praat as jy ons nodig het… jy weet.” Hy talm by die deur terwyl Abrie oopsluit, staar ‘n oomblik na die trappe en draai om. ‘n Tikkie huiwering om die deur agter hom toe te maak, kom sit in Abrie se lyf.

“Aag kom nou!” praat hy met homself. “Jy was in die bosoorlog man, grensvegter. Uitgevrete lummel van ‘n man, jou kinders se held. Watse banggatgeit is dit nou!”

Vroegaand maak hy homself voor die TV tuis. Met ʼn advertensiebreek gaan skink hy gou ʼn vars KWV’tjie. Skoon, sonder ys. Terug in die sitkamer steek hy vas. Die TV is dan nou afgeskakel.

“Koos Wye Voete, moet jy nou nie vanaand kom staan en moleste maak nie! Hoekom sou ek die TV afgeskakel het?”

Onrustigheid en daardie beklemmende gevoel wat hom nou nooit los nie, maak dat Abrie sommer in die sitkamer slaap, met al die ligte aan. In die gemakstoel veg hy teen die vaak en die intimiderende stilte – ʼn stilte wat soos dik rook in die huis hang. Elke geluidjie word donderend versterk. Hy beur regop en kyk vlugtig om hom rond. Sê nou ʼn vrou in ʼn lang, wit rok met skuimbolle om die mond kom die sitkamer ingestap. Of ʼn meisie met lang, swart hare kruip hier uit die kaggel uit, amper soos in daai fliek wat hy anderdag gesien h…

Hy spring orent. Wat was dit? Daar was beslis iets bo in die slaapkamer. Of dalk die badkamer. ʼn Duidelike gestamp.

Twee katte gryp mekaar skellend buite voor die sitkamervenster. Die wind waai die akkertjies weer op die dak rond.

Met dagbreek is Abrie skaamkwaad vir homself. Hoe pateties kán mens wees! Gelukkig was hier niemand om dit te aanskou nie. Dis ʼn helder, sonnige somersdag.

Abrie en die apostel Tomas het iets in gemeen. Soos die apostel wil hy ook ʼn ding sien voordat hy dit glo – daar is ‘n rasionele verklaring vir alles. So glo hy.

Buite sing die voëls ‘n somerlied terwyl hy soekend deur die huis dwaal. In die slaapkamer maak hy homself ontvanklik vir enige sensasie. ʼn Geluid, ʼn tinteling – enige iets. In die flieks maak ‘n ou se asem mos sulke wolkies wanneer daar ‘n rustelose gees in die omgewing is. Gewoonlik het die gees ‘n gat in die kop of grys-blou lippe en donker kringe om die oë. Abrie voel en sien egter niks. Heel waaghalsig en dapper met die helder daglig wat deur die vensters skyn, gaan hy in die badkamer op die toilet sit. Ingedagte staar hy na die witgeskropte bad wat geen leidrade gee van die treurspel wat hier afgespeel het nie. Hy luister, voel, kyk rond. Niks. Stadig klim hy die trappe af, tot by die onderpunt en staar ‘n ruk na die houtvloer voor die eerste trap waar Emily blykbaar gelê.

Dan draai hy om en bekyk die stel trappe. Die trap lyk maar soos enige trap in helder daglig. Hoekom sal “iets” nou net saans, wanneer dit donker is, begin rondloop? Soos in die grilflieks. Hy gooi sy arms wyd oop, kop agteroor met sy oë toe om optimaal “ontvanklik” vir enige iets te wees. ‘n Sagte briesie vee oor hom, kompleet soos iemand wat in sy nek blaas. Die Vicks-reuk wat hy so dikwels kry, bereik hom weer.  Die trap kraak. Sy een oog is dadelik oop, soekend. Die ander oog wonder nog of hy wil sien, maar spring onmiddellik wyd gesper in fokus. Aan die bopunt van die trap, gehul in  ‘n stralekrans van skerp sonlig deur die badkamervenster, is die silhoeët van ‘n vrou duidelik sigbaar. Agter haar is lopende water uit die badkamer hoorbaar. Badwater…

Die dapper grensvegter se moed begewe hom. Twee kombuisstoele word op pad agterdeur toe platgehol. Buite in die tuin jaag sy asem soos ‘n oorywerige blaasbalk. Sy hart bons soos ‘n Lister waterpomp op steroïede terwyl sy oë van venster tot venster swiep. Hy oorweeg dit om by Allan te gaan tee drink. Om sommer dalk daar te bly. Tot Stiena terug is. Die lopende water in die badkamer pla hom egter. As die prop in die bad is en die huis oorstroom… hoe gaan hy dit verduidelik?

Wat sê hy vir die kinders? “Pa was bang vir ‘n spook, toe hol hy by die huis uit.”

Nee! Hy haal diep asem en sluip weer die huis binne, op die met trap. Hy praat met homself:

“Miskien is sy vriendelik. My magtag, ek meen, ék het haar niks gemaak nie… ek was nog in Suid-Afrika toe hier moeilikheid was”.

Daar’s nie water wat loop nie. Alles lyk normaal.

Dis sterk skemer toe Abrie vir hom ʼn knertsie sonder ys skink en voor die TV stelling inneem. Vanaand gaan hy beslis nie weer in die stoel slaap nie. Die boonste verdieping se ligte is reeds aanskakel. Die TV se klank is hard gestel; hy wil niks anders as die TV hoor nie.

Só verdiep in ‘n opname van ʼn ou Muhammad Ali geveg raak hy, dat dit eers met ʼn tweede oogopslag tot hom deurdring. Die stoel oorkant hom in die hoek se kussing is ingeduik, so asof iemand daar sit. Abrie staar snaarstyf na die groen kussing. As daardie kussing die geringste beweging gaan maak, maak hy vanaand ʼn nuwe deuropening hier in die vertrek. Die ander stoelkussings is glad. Hy maak sy glas leeg en vra met so ‘n dunnerige stemmetjie:

“Emily, soek jy iets? Moet ek vir jou iets doen?” Hy voel belaglik. Lank staar hy so na die kussing, maar niks gebeur nie.

“Ag jong, dit is seker maar soos jyself nog laas daar gesit het,” probeer hy homself gerusstel. Sy gerustheid verbrokkel egter soos  ʼn rotsstorting.

Veraf, fluisterend soos die nagwind, styg dit duidelik hoorbaar bo die TV-klanke uit:

“Geooorgiiiie…, Geooorgiiiie…”

Abrie stel vinnig die TV sagter en luister. Sy hele lyf slaan hoenderknoppies uit, die hare op sy arms staan regop. Dit lyk asof die armhaar-volkslied gespeel word. Die twee op sy kop lê plat, dalk te bang om regop te kom.

Miskien was dit oor die TV, want nou is dit doodstil. Té stil en hy stel die klank summier harder. Ook dit maak hom onrustig, want nou kan hy nie hoor as iets rondom hom gebeur nie. Hy is skielik so bang, dat sy klere klam voel. Bang waarvoor? Hy weet nie. Dit is juis die probleem. Hier is niks konkreet, tasbaar, sigbaar nie, maar tog… Hier is iets, iets onbekends. onheilspellends. Die hele vertrek ruik skielik so medisynerig.

Die stoelkussing is nie meer ingeduik nie. Abrie se asem maak wasemwolkies. Hy wéét sommer iemand staan agter hom, hy kan haar ruik.

Sonder om enige ligte af te skakel, hardloop hy die trappe drie-drie op. Slaaptyd is sommer nóú.

‘n Sielsverdrywende kreet onder uit die sitkamer laat elke greintjie weerstand in hom verbrokkel. Met een beweging gooi hy die deur in die opening en duik onder die lakens in. Sy hart ruk sy borskas aan flarde. Hy ken nie sulke vrees nie en weet nie wat mens in so ‘n situasie doen nie. Hoe verdedig jy jouself? Dis nie ‘n terroris in Angola wat jy kan sien en aanvat nie.

Iemand haal in die vertrek asem, hier by hom op die bed. ‘n Verlammende vrees verhoed hom om sy oë oop te maak. Hy kan voel hoe sy are toetrek… die bed kraak, iemand beweeg en laat die lakens ritsel. Sy asem fluit soos ‘n konsertina wat wind sluk. Vingers van ‘n sagte hand vou om sy arm.

“Hei, jy skreeu in jou slaap…”

Abrie se oë fokus nie dadelik nie.

“Stiena! Hoe… wanneer het jy teruggekom?”

“Teruggekom, van waar af?”

“Van Suid-Afrika af!”

“Huh? Hou op nonsens praat en gaan maak eerder vir ons lekker koffie.”

Op pad terug slaapkamer toe, nou helder wakker met twee koppies koffie in die hande, steek Abrie voor die sitkamerdeur vas. Sy brein fladder deur al die koplêers op soek na leidrade.

Wat is droom en wat is werklikheid? Op die koffietafeltjie staan die halwe bottel KWV en die bordjie skons wat Mary gister saamgestuur het. Wie sou die bankkussings op die groen stoel in die hoek so opgestapel het?

Versigtig om nie koffie te mors nie, klim hy die trap op slaapkamer toe.

“Stiena, weet jy iets van die kussings in die…”

Sy woorde stol.

Niemand is in die kamer nie. Die bed is netjies opgemaak. Abrie se baadjie lê op die bed soos hy dit die vorige aand daar gelos het.

Sy selfoon, onder in die sitkamer, kondig ʼn boodskap aan. Hy gaan ondertoe om dit te lees:

“Hi, mis jou. Koud in Pretoria. Kinders stuur groete en drukkies. Lief vir jou! Stiena.”

Abrie let nie die figuur op wat agter hom teen die trap af beweeg nie…